Αυτή η συζήτηση της ομάδας εστίασης αποτελεί μέρος του προγράμματος YouthSportCV, μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που έχει σχεδιαστεί για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ αθλητικής ανάπτυξης και απασχολησιμότητας.
Εισαγωγή: Εκεί που ο αθλητισμός συναντά την επαγγελματική ανάπτυξη
Στην Αθήνα, στο κεντρικό κτίριο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, πραγματοποιήθηκε η συζήτηση της ομάδας εστίασης του YouthSportCV. Δέκα άτομα – προπονητές από διάφορα αθλήματα, εκπαιδευτικοί, γονείς και ένας νεαρός αθλητής – συγκεντρώθηκαν για να μοιραστούν τις απόψεις τους σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο αθλητισμός αναπτύσσει τις δεξιότητες που χρειάζονται οι νέοι για να επιτύχουν όχι μόνο στο γήπεδο, αλλά και στη ζωή και την εργασία τους.
Για την Ελλάδα, μία από τις τρεις πιλοτικές χώρες αυτού του προγράμματος, η συζήτηση αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, όπως έδειξε το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων, η αλληλεπίδρασή τους και οι διάφορες πληροφορίες και απόψεις που αντάλλαξαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.
Ποιοι συμμετείχαν;
Η ομάδα εστίασης, η οποία συστήθηκε σύμφωνα με τη μεθοδολογία YouthSportCV που αναπτύχθηκε από το EUSA Institute, συγκέντρωσε μια ποικιλόμορφη ομάδα ενδιαφερομένων:
- 3 προπονητές ατομικών αθλημάτων
- 3 προπονητές ομαδικών αθλημάτων
- 2 καθηγητές φυσικής αγωγής
- 1 γονέα
- 1 νέο (πρώην αθλητή)
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε κύκλο, ο οποίος διαμορφώθηκε σκόπιμα για να διευκολύνει την ισότιμη συμμετοχή και τον ανοιχτό διάλογο, και διήρκεσε 90 λεπτά. Τη συνεδρία συντόνισαν ο Μιχάλης Νόχος και η Θεοδώρα Αλεξανδροπούλου από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, και ειδικότερα από το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων, Πολιτικών ΕΕ, Ολυμπιακών Θεμάτων, Αθλητικής και Πολιτιστικής Προβολής.
Το Ελληνικό Υπουργείο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του αθλητισμού των νέων. Πέρα από τη χάραξη πολιτικής, το Υπουργείο είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη και την εποπτεία των Σχολών Προπονητών. Οι σχολές αυτές παρέχουν επιστημονικές και πρακτικές γνώσεις σε θέματα προπονητικής, αθλητικής διατροφής, φυσιολογίας και ψυχολογίας, ενώ η επιτυχής ολοκλήρωση των σπουδών παρέχει τη νόμιμη άδεια άσκησης του επαγγέλματος του προπονητή στην Ελλάδα.
Η βασική διαπίστωση: Οι προπονητές είναι πρώτα απ’ όλα παιδαγωγοί
Αυτό που προέκυψε σχεδόν αμέσως από τη συζήτηση ήταν η ακόλουθη αξιοσημείωτη δήλωση: οι προπονητές είναι παιδαγωγοί, όχι απλώς τεχνικοί προπονητές.
Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι οι δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας είναι αναμφισβήτητα σημαντικές για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της προσωπικότητας των νέων, και θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αγορά εργασίας. Πέρα όμως από αυτό, υπογράμμισαν κάτι που συχνά παραβλέπεται στον αθλητισμό: ο προπονητής, πέρα από την αθλητική εμπειρογνωμοσύνη, είναι ένας παιδαγωγός που καλλιεργεί την προσωπικότητα και συμπληρώνει τον χαρακτήρα ενός νέου. Ο προπονητής συχνά αναλαμβάνει το ρόλο ενός ψυχολόγου και έχει πολλαπλές λειτουργίες και ευθύνες απέναντι στους αθλητές του στο αθλητικό περιβάλλον.
Οι προπονητές που παρευρέθηκαν μίλησαν ελεύθερα για τη φύση της δουλειάς τους, τη διαχείριση διαφορετικών προσωπικοτήτων, τον τρόπο αντιμετώπισης σε περιπτώσεις ήττας της ομάδας, τη διαχείριση των εντάσεων μεταξύ των αθλητών και την αντιμετώπιση ζητημάτων πειθαρχίας. Μίλησαν για την απαγόρευση συμμετοχής αθλητών στις προπονήσεις με τους άλλους ή τον αποκλεισμό τους από τους αγώνες, όταν η συμπεριφορά τους απαιτούσε παρέμβαση. Ανέφεραν την έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των γονέων, παρά τις προσπάθειες των προπονητών να βοηθήσουν.
Δεν επρόκειτο απλώς για προπονητικές προκλήσεις. Ήταν εκπαιδευτικές και αναπτυξιακές προκλήσεις, στιγμές κατά τις οποίες οι προπονητές διαμόρφωναν τον χαρακτήρα, δίδασκαν την ευθύνη και ενίσχυαν την ανθεκτικότητα.
Ποιες δεξιότητες έχουν μεγαλύτερη σημασία; Η άσκηση κατάταξης
Όταν η ομάδα συμμετείχε στην άσκηση κατάταξης, προσδιορίζοντας τις 3 κορυφαίες δεξιότητες για την αθλητική επιτυχία σε σύγκριση με τις 3 κορυφαίες για την απασχολησιμότητα, παρατηρήθηκε σημαντική επικάλυψη, αλλά και σημαντικές διαφορές.
- Για την αθλητική επιτυχία:
Η πειθαρχία αναδείχθηκε ως θεμελιώδης. «Η πειθαρχία αντανακλά την ικανότητα του αθλητή να κατανοήσει τη σημασία της ευθύνης, να θέτει στόχους, να παραμένει αφοσιωμένος, να σέβεται τους κανόνες και να ακολουθεί μια συνεπή πορεία προσπάθειας και βελτίωσης. Η πειθαρχία διδάσκει στους αθλητές ότι η επιτυχία είναι αποτέλεσμα συνεχούς εργασίας, υπομονής και της ικανότητας να ξεπερνά κανείς τις προκλήσεις και τις αποτυχίες.»
Η ηγεσία ήταν η δεύτερη προτεραιότητα: «Αναπτύσσεται μέσω της συνεργασίας, του ομαδικού πνεύματος και της επιδίωξης κοινών στόχων. Ο αθλητισμός ενθαρρύνει τα άτομα να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, να επικοινωνούν αποτελεσματικά, να εμπνέουν τους άλλους και να λαμβάνουν αποφάσεις υπό πίεση.»
Η αυτοπεποίθηση/αυτοεκτίμηση συμπλήρωσε την πρώτη τριάδα: «Αυτή η δεξιότητα ενισχύεται καθώς οι αθλητές αναγνωρίζουν την πρόοδό τους, ξεπερνούν τις δυσκολίες και ανακαλύπτουν τις δικές τους ικανότητες. Ο αθλητισμός παρέχει ευκαιρίες στα άτομα να δοκιμάσουν τα όριά τους, να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους και να αναπτύξουν μια θετική αντίληψη για την προσωπική τους αξία.»
- Όσον αφορά την απασχολησιμότητα:
Είναι ενδιαφέρον ότι η Πειθαρχία εμφανίστηκε και πάλι ως η δεξιότητα νούμερο ένα, αλλά με έμφαση στο εργασιακό περιβάλλον: «Είναι ένα βασικό στοιχείο για την επαγγελματική επιτυχία, καθώς επιτρέπει στους εργαζόμενους να παραμένουν συγκεντρωμένοι, οργανωμένοι, αφοσιωμένοι στα καθήκοντά τους, να είναι συνεπείς και αξιόπιστοι, να τηρούν τις προθεσμίες και να διατηρούν υψηλά πρότυπα απόδοσης.»
Η Υπευθυνότητα κατέλαβε τη δεύτερη θέση: «Ένας υπεύθυνος εργαζόμενος κατανοεί τον ρόλο του μέσα σε έναν οργανισμό, τηρεί τις δεσμεύσεις του και συμβάλλει θετικά στην επίτευξη των κοινών στόχων. Η υπευθυνότητα περιλαμβάνει επίσης τη λογοδοσία, την ηθική συμπεριφορά, τη συνεργασία με τους συναδέλφους και την προθυμία να μαθαίνει τόσο από τις επιτυχίες όσο και από τα λάθη.»
Ο καθορισμός Στόχων συμπληρώνει το τρίπτυχο της απασχολησιμότητας: «Είναι απαραίτητος για την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη, καθώς βοηθά τα άτομα να ορίζουν σαφείς στόχους και να δημιουργούν αποτελεσματικές στρατηγικές για την επίτευξή τους. Στο εργασιακό περιβάλλον, αυτή η δεξιότητα ενισχύει την παραγωγικότητα, την επίλυση προβλημάτων και τη μακροπρόθεσμη επαγγελματική εξέλιξη».
Άλλες δεξιότητες που αναφέρθηκαν ως πολύτιμες ήταν η επικοινωνία, η ομαδική εργασία, η προσαρμοστικότητα και η επίλυση προβλημάτων, αλλά μετά την ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών, οι συμμετέχοντες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι τρεις που προσδιόρισαν ήταν οι πιο καθολικά εφαρμόσιμες σε όλα τα επαγγέλματα. Η πειθαρχία εμφανίζεται ως η κοινή γέφυρα μεταξύ του αθλητισμού και του εργασιακού χώρου, δείχνοντας πώς οι αξίες που καλλιεργούνται μέσω της συμμετοχής στον αθλητισμό μπορούν στη συνέχεια να μεταφερθούν στο επαγγελματικό και κοινωνικό πεδίο.
Το πραγματικό πρόβλημα: Πώς μετράς την εξέλιξη;
Όταν η συζήτηση στράφηκε στις προκλήσεις της αξιολόγησης των δεξιοτήτων, η ομάδα εντόπισε ένα πρόβλημα που αγγίζει τον πυρήνα του λόγου ύπαρξης του YouthSportCV. «Η αθλητική απόδοση είναι εύκολο να μετρηθεί· η προσωπική ανάπτυξη είναι πολύ πιο δύσκολο να αποτυπωθεί.»
Αυτή η δήλωση, που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της ομάδας εστίασης, αποτέλεσε ένα από τα βασικά επιχειρήματα που υποστηρίζουν ολόκληρο το έργο.
Μερικά από τα εμπόδια που επισημάνθηκαν ήταν: η έλλειψη τυποποιημένων μεθόδων αξιολόγησης, οι χρονικοί περιορισμοί, τα πολιτισμικά χάσματα και η ανάγκη για συνεργασία.
Οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε ένα κοινό συμπέρασμα: υπάρχει επείγουσα ανάγκη για «ένα απλό, αξιόπιστο και ευρέως αποδεκτό εργαλείο αξιολόγησης, το οποίο θα μπορεί να αναγνωρίζει και να επικυρώνει τις δεξιότητες που αποκτώνται μέσω του αθλητισμού και να τις καθιστά ορατές για μελλοντικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες».
Αυτό ακριβώς προσπαθεί να δημιουργήσει το YouthSportCV.
Τι θα πρέπει να προσφέρει η πλατφόρμα YouthSportCV
Όταν ρωτήθηκαν ποια χαρακτηριστικά θα έκαναν την πλατφόρμα YouthSportCV πολύτιμη, οι συμμετέχοντες ήταν σαφείς και πρακτικοί. Τόνισαν ότι το εργαλείο πρέπει να είναι: απλό και εύκολα προσβάσιμο, να παρέχει αξιολόγηση από πολλαπλές οπτικές γωνίες, να εστιάζει στη σύνδεση με τον πραγματικό κόσμο και να ενσωματώνει δίκτυα υποστήριξης.
Τι σημαίνει αυτό για το έργο YouthSportCV
Η συζήτηση της ομάδας εστίασης στην Ελλάδα αποκάλυψε ότι οι προπονητές κατανοούν ήδη την αξία των δεξιοτήτων. Απλώς δεν διαθέτουν τα εργαλεία για να τις αναγνωρίσουν και να τις επικυρώσουν.
Αυτό που χρειάζονται είναι ακριβώς αυτό που δημιουργεί το YouthSportCV: μια πρακτική πλατφόρμα που:
– Καθιστά αυτές τις δεξιότητες ορατές
– Τις επικυρώνει επίσημα
– Βοηθά τους νέους (ειδικά τους NEET) να κατανοήσουν τη δική τους επαγγελματική αξία
Μια τελική σκέψη από τη συζήτηση
«Ο ρόλος του αθλητισμού και ειδικά ο ρόλος του προπονητή ξεπερνά τα όρια της απόδοσης και των αποτελεσμάτων. Οι προπονητές δεν είναι υπεύθυνοι μόνο για την ανάπτυξη καλύτερων αθλητών, αλλά και για την υποστήριξη των νέων ώστε να γίνουν πιο υπεύθυνοι, να αποκτήσουν αυτογνωσία και να είναι προετοιμασμένοι για τις μελλοντικές προκλήσεις στη ζωή και στον εργασιακό χώρο.»
Αυτή είναι η ουσία του έργου του YouthSportCV. Δεν πρόκειται για να ισχυριστούμε ότι ο αθλητισμός είναι η λύση στην ανεργία των νέων. Πρόκειται για να αναγνωρίσουμε τι προσφέρει ήδη ο αθλητισμός και να δώσουμε στους νέους τα εργαλεία για να το διεκδικήσουν, να το εκτιμήσουν και να το αξιοποιήσουν.
Κάθε φορά που ένας αθλητής ξεπερνά μια αποτυχία, επιδεικνύει πειθαρχία, υποστηρίζει έναν συμπαίκτη, αναλαμβάνει ευθύνη ή εμφανίζεται έτοιμος να εργαστεί, αναπτύσσει δεξιότητες που έχουν σημασία. Το πρόγραμμα YouthSportCV επικεντρώνεται στο να τους βοηθήσει να τις αντιληφθούν, να τις ονομάσουν και να τις αξιοποιήσουν.